Balancimi i punës dhe përkujdesjes, pa pasur nevojë të zgjedhësh me tyre

Si Menaxhere e Nëndegës në sektorin bankar, ajo mban përgjegjësi të rëndësishme profesionale. Por falë formave fleksibile të punës të prezantuara në vendin e saj të punës, ajo thotë se balanca ka ndryshuar.

“Format fleksibile më lejojnë të balancoj përgjegjësitë familjare me ambiciet e mia profesionale. Mund të zhvillohem në karrierë, duke mbetur njëkohësisht e pranishme për familjen time,” thotë ajo.

Marija Jovanoviq është një nga 3,533 të punësuar në 12 kompani të sektorit privat që në vitin 2025 kanë fituar qasje në politika të strukturuara familjare të ndjeshme ndaj barazisë gjinore, përmes mbështetjes nga Ekipi i Kombeve të Bashkuara në Kosovë në kuadër të iniciativës Expanding Choices.

Në sektorët e bankarisë, financës, teknologjisë së informacionit, shërbimeve dhe prodhimit, kompanitë pjesëmarrëse kanë prezantuar forma fleksibile dhe hibride të punës, së bashku me politika që inkurajojnë ndarjen e përgjegjësive të përkujdesjes ndërmjet grave dhe burrave. Këto ndryshime i përgjigjen një prej pengesave më të qëndrueshme strukturore për pjesëmarrjen e grave në tregun e punës: barrës së pabarabartë të punës së papaguar të përkujdesjes.

Për Loreta Tahiri, ky ndryshim është i dukshëm edhe në kulturën e vendit të punës. Ajo punon në një mjedis ku Expanding Choices dhe Parimet për Fuqizimin e Grave janë pjesë e filozofisë së kompanisë.

“Përveç rekrutimit dhe aktiviteteve të ndërlidhura, unë udhëheq një ekip përgjegjës për zhvillimin dhe zbatimin e politikave dhe nismave miqësore ndaj familjes. Këto përpjekje ndihmojnë në forcimin e frymës së ekipit dhe i bëjnë të punësuarit krenarë që janë pjesë e kompanisë,” thotë Loreta Tahiri.

Të dhënat në dispozicion tregojnë se pjesëmarrja e grave në fuqinë punëtore mbetet dukshëm më e ulët krahasuar me burrat, e ndikuar nga përgjegjësitë e përkujdesjes së papaguar dhe diskriminimi i vazhdueshëm me bazë gjinore në punësim. Gratë vazhdojnë të shpenzojnë dukshëm më shumë kohë në punë të papaguar të përkujdesjes, duke kufizuar mundësitë e tyre për të hyrë dhe qëndruar në punësim formal.

Në këtë kontekst, politikat e vendit të punës miqësore ndaj familjes mund të bëjnë një ndryshim të vërtetë. Brenda kompanive pjesëmarrëse në këtë iniciativë, 40 për qind e të punësuarve të përfshirë ishin gra, duke reflektuar përparim drejt vendeve të punës më gjithëpërfshirëse që mbështesin zhvillimin e karrierës së grave.

Përpjekja shtrihet përtej kompanive individuale. Shtatë organizata të shoqërisë civile kanë miratuar standardet e vendeve të punës miqësore ndaj familjes, ndërsa 25 subjekte të sektorit privat janë zotuar ndaj Parimeve për Fuqizimin e Grave, një iniciativë e përbashkët e UN Women dhe United Nations Global Compact, e cila udhëzon bizneset në promovimin e barazisë gjinore në vendin e punës, treg dhe komunitet.

Hulumtimi dhe dialogu për politikat po i përforcojnë këto ndryshime. Raporti Zhbllokimi i potencialit: Kostoja ekonomike e potencialit të pashfrytëzuar të grave, i zhvilluar me mbështetjen e Institutit Riinvest, thekson implikimet ekonomike të pjesëmarrjes së ulët të grave në tregun e punës dhe evidenton pengesa si qasja e kufizuar në kujdes të përballueshëm për fëmijë dhe boshllëqet në kornizat e lejes prindërore.

Për të punësuar si Marija Jovanović dhe Loreta Tahiri, këto ndryshime tashmë janë të prekshme. Ndërsa gjithnjë e më shumë kompani po adoptojnë praktika të ndjeshme ndaj barazisë gjinore, iniciativa Expanding Choices po tregon se si bashkëpunimi ndërmjet sektorit privat, shoqërisë civile dhe Kombeve të Bashkuara mund të ndihmojë në zgjerimin e mundësive për gratë dhe familjet, duke kontribuar në zhvillim ekonomik më gjithëpërfshirës dhe të qëndrueshëm.

Për më shumë dëshmi mbi iniciativën Expanding Choices, ju lutemi shihni: