Reportazh
23 shtator 2026
Duke përcjellë traditat e bulmetit përtej maleve
Çdo vit, Remzije dhe familja e saj i zhvendosin bagëtitë dhe kosheret e bletëve nga Istogu i Poshtëm/Donji Istok, në pjesën perëndimore të Kosovës, drejt kullotave të Livadheve të Istogut/Istočke Livade. Për disa muaj, këto vise malore bëhen shtëpia dhe vendi i tyre i punës. Aty prodhojnë bulmet tradicional dhe mirëpresin vizitorë nga mbarë Kosova. Me ndihmën e djalit të saj të madh, Remzije kujdeset për një fermë me më shumë se 150 dele.Për Remzijen, zhvendosja e bagëtive u siguron atyre kullota të freskëta dhe ndihmon familjen të ketë të ardhurat që i nevojiten gjatë gjithë vitit. Teksa përgatit djathë në stanin familjar, ajo kujton si nisi veprimtaria e tyre. Ajo që filloi dhjetë vjet më parë me vetëm dhjetë dele, është rritur në një kope prej 150 delesh.
Çdo vit, Remzije dhe familja e saj i zhvendosin bagëtitë dhe kosheret e bletëve nga Istogu i Poshtëm/Donji Istok, në pjesën perëndimore të Kosovës, drejt kullotave të Livadheve të Istogut/Istočke Livade. Për disa muaj, këto vise malore bëhen shtëpia dhe vendi i tyre i punës. Aty prodhojnë bulmet tradicional dhe mirëpresin vizitorë nga mbarë Kosova. Me ndihmën e djalit të saj të madh, Remzije kujdeset për një fermë me më shumë se 150 dele.Për Remzijen, zhvendosja e bagëtive u siguron atyre kullota të freskëta dhe ndihmon familjen të ketë të ardhurat që i nevojiten gjatë gjithë vitit. Teksa përgatit djathë në stanin familjar, ajo kujton si nisi veprimtaria e tyre. Ajo që filloi dhjetë vjet më parë me vetëm dhjetë dele, është rritur në një kope prej 150 delesh. “Në orën pesë të mëngjesit jam tashmë në këmbë”, thotë Remzije. “Së pari duhet të kujdesem për kafshët. Pjesa tjetër e ditës kalon duke mjelë delet, duke përgatitur produkte të bulmetit dhe duke mirëpritur vizitorët që vijnë të shijojnë malet e të blejnë produkte vendore drejtpërdrejt nga ne. Puna është e rëndë dhe ditët janë të gjata, por kjo ka qenë jeta ime prej vitesh dhe nuk do ta ndërroja.”Me kalimin e viteve, kërkesa për produktet e bulmetit të Remzijes është rritur. Duke ruajtur mënyrat tradicionale të prodhimit, duke u përqendruar te cilësia dhe duke fituar blerës të rregullt, Remzije dhe familja e saj e kanë zgjeruar gradualisht kopenë dhe kanë shtuar prodhimin.Megjithëse veprimtaria e tyre është zgjeruar, prodhimi në bjeshkë nuk ka qenë asnjëherë i lehtë. Për vite me radhë, delet janë mjelë vetëm me dorë, një punë fizike që kërkonte orë të gjata. Ruajtja e qumështit të freskët gjatë vapës së verës ishte një tjetër shqetësim i vazhdueshëm.“Sfida më e madhe ishte të përballonim ngarkesën e punës”, thotë ajo. “Sa më shumë rritej kopeja, aq më e vështirë bëhej t’i bënim të gjitha me dorë.”
Remzije ishte ndër gratë nga zonat rurale që morën mbështetje përmes projektit Promovimi i fuqizimit të grave rurale në Kosovë, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) dhe Entiteti i Kombeve të Bashkuara për Barazi Gjinore dhe Fuqizimin e Grave (UN Women), me mbështetjen e Agjencisë Austriake për Zhvillim (ADA). Duke punuar me gratë në Skenderaj/Srbica, Istog/Istok dhe Mitrovicë e Jugut/južna Mitrovica, projekti përmirësoi qasjen e tyre në njohuri, burime dhe mundësi për të siguruar të ardhura të qëndrueshme. Kjo ndihmoi në forcimin e mjeteve të jetesës dhe fuqizimin ekonomik të grave në komunitetet rurale. Autoritetet komunale, noterët dhe gratë nga zonat rurale thelluan njohuritë e tyre për të drejtat përkatëse ligjore.Remzije zhvilloi aftësitë e saj për hartimin e planeve të biznesit bujqësor. Ajo mori pjesë në punëtori ku u informua për skemat e granteve dhe mundësitë e financimit për gratë sipërmarrëse në zonat rurale. Gjithashtu, ndoqi demonstrime praktike në ferma dhe shkëmbeu përvoja me gra të tjera për mbarështimin e bagëtive. Këshillimi teknik individual e ndihmoi të identifikonte mundësi për zhvillimin e mëtejshëm të veprimtarisë së saj të prodhimit të bulmetit.Së bashku me familjen, Remzije drejton veprimtarinë sezonale të prodhimit të bulmetit. Ajo mbikëqyr prodhimin, shitjet dhe punët e përditshme për kujdesin ndaj kopesë dhe pritjen e vizitorëve që vijnë në Livadhet e Istogut/Istočke Livade. Njohuritë e fituara përmes projektit e ndihmuan të planifikonte më mirë përmirësimin e efikasitetit, ruajtjen e cilësisë së produkteve dhe investimet e ardhshme.Përmes projektit, Remzije aplikoi për një makinë mjelëse dhe një frigorifer për ruajtjen e produkteve të bulmetit në të ftohtë, me synimin për të përmirësuar kushtet e punës dhe për të forcuar prodhimin e saj. “Tani e kam më të lehtë ta përballoj punën”, thotë ajo. “Kaloj më pak kohë duke i bërë punët me dorë dhe kam më shumë kohë të përqendrohem te cilësia e produkteve tona.”Me një plan biznesi dhe qasje në mjete që i kursejnë kohë, Remzije shpreson të vazhdojë të përmirësojë prodhimin, të ruajë cilësinë e produkteve dhe të zgjerojë rrethin e blerësve.“Dua ta zhvilloj veprimtarinë time hap pas hapi”, thotë ajo. “Synimi im është të arrij te më shumë blerës, duke ruajtur cilësinë dhe traditat që i bëjnë të veçanta produktet tona. Dua që kjo punë të vazhdojë ta mbështesë familjen time dhe të jetë një bazë mbi të cilën mund të ndërtojnë brezat e ardhshëm.”“Gratë kanë rol jetik në bujqësi dhe në jetesën e familjeve në zonat rurale”, thotë Armanda Jahja, menaxhere e programit të FAO-s në nivel lokal. “Përmes këtij projekti, synuam t’u ofronim grave fermere mjete praktike dhe mundësi që mund t’i ndihmojnë të zhvillojnë veprimtaritë e tyre, të përmirësojnë prodhimin dhe të rrisin pjesëmarrjen e tyre ekonomike në komunitetet rurale.”Remzije hedh vështrimin mbi kullotat malore ku ka kaluar dhjetë vitet e fundit duke zhvilluar veprimtarinë e saj.“Njerëzit shpesh shohin produktet, por pas çdo cope djathi ka një histori, një familje dhe shumë përkushtim”, thotë Remzije. “Për ne, këto male nuk janë vetëm vend pune. Ato janë pjesë e asaj që jemi.”Edhe pse Remzije e ka lehtësuar ngarkesën e punës dhe ka përmirësuar mundësitë për zhvillimin e veprimtarisë së saj, historia e saj nxjerr në pah nevojën e vazhdueshme për mbështetje institucionale, për të përmirësuar kuadrin e politikave dhe për të fuqizuar gratë fermere. Kjo storje është pjesë e një serie që vlerëson gratë fermere në mbarë botën: nga prodhueset, peshkataret dhe gratë blegtore, te tregtaret, shkencëtaret e bujqësisë dhe sipërmarrëset rurale. Viti Ndërkombëtar i Gruas Fermere 2026 njeh kontributin e tyre thelbësor në sigurinë ushqimore, mirëqenien ekonomike, përmirësimin e ushqyerjes dhe të mjeteve të jetesës, pavarësisht ngarkesës më të madhe të punës, kushteve më pak të favorshme të punës dhe qasjes së pabarabartë në burime. Ai bën thirrje për veprim të përbashkët dhe investime për të fuqizuar gratë, në gjithë larminë e tyre, dhe për të ndërtuar një sistem agroushqimor më të drejtë, më gjithëpërfshirës dhe më të qëndrueshëm për të gjithë.Shkruar nga Arbana Mjekiqi, FAO
Çdo vit, Remzije dhe familja e saj i zhvendosin bagëtitë dhe kosheret e bletëve nga Istogu i Poshtëm/Donji Istok, në pjesën perëndimore të Kosovës, drejt kullotave të Livadheve të Istogut/Istočke Livade. Për disa muaj, këto vise malore bëhen shtëpia dhe vendi i tyre i punës. Aty prodhojnë bulmet tradicional dhe mirëpresin vizitorë nga mbarë Kosova. Me ndihmën e djalit të saj të madh, Remzije kujdeset për një fermë me më shumë se 150 dele.Për Remzijen, zhvendosja e bagëtive u siguron atyre kullota të freskëta dhe ndihmon familjen të ketë të ardhurat që i nevojiten gjatë gjithë vitit. Teksa përgatit djathë në stanin familjar, ajo kujton si nisi veprimtaria e tyre. Ajo që filloi dhjetë vjet më parë me vetëm dhjetë dele, është rritur në një kope prej 150 delesh. “Në orën pesë të mëngjesit jam tashmë në këmbë”, thotë Remzije. “Së pari duhet të kujdesem për kafshët. Pjesa tjetër e ditës kalon duke mjelë delet, duke përgatitur produkte të bulmetit dhe duke mirëpritur vizitorët që vijnë të shijojnë malet e të blejnë produkte vendore drejtpërdrejt nga ne. Puna është e rëndë dhe ditët janë të gjata, por kjo ka qenë jeta ime prej vitesh dhe nuk do ta ndërroja.”Me kalimin e viteve, kërkesa për produktet e bulmetit të Remzijes është rritur. Duke ruajtur mënyrat tradicionale të prodhimit, duke u përqendruar te cilësia dhe duke fituar blerës të rregullt, Remzije dhe familja e saj e kanë zgjeruar gradualisht kopenë dhe kanë shtuar prodhimin.Megjithëse veprimtaria e tyre është zgjeruar, prodhimi në bjeshkë nuk ka qenë asnjëherë i lehtë. Për vite me radhë, delet janë mjelë vetëm me dorë, një punë fizike që kërkonte orë të gjata. Ruajtja e qumështit të freskët gjatë vapës së verës ishte një tjetër shqetësim i vazhdueshëm.“Sfida më e madhe ishte të përballonim ngarkesën e punës”, thotë ajo. “Sa më shumë rritej kopeja, aq më e vështirë bëhej t’i bënim të gjitha me dorë.”
Remzije ishte ndër gratë nga zonat rurale që morën mbështetje përmes projektit Promovimi i fuqizimit të grave rurale në Kosovë, të zbatuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) dhe Entiteti i Kombeve të Bashkuara për Barazi Gjinore dhe Fuqizimin e Grave (UN Women), me mbështetjen e Agjencisë Austriake për Zhvillim (ADA). Duke punuar me gratë në Skenderaj/Srbica, Istog/Istok dhe Mitrovicë e Jugut/južna Mitrovica, projekti përmirësoi qasjen e tyre në njohuri, burime dhe mundësi për të siguruar të ardhura të qëndrueshme. Kjo ndihmoi në forcimin e mjeteve të jetesës dhe fuqizimin ekonomik të grave në komunitetet rurale. Autoritetet komunale, noterët dhe gratë nga zonat rurale thelluan njohuritë e tyre për të drejtat përkatëse ligjore.Remzije zhvilloi aftësitë e saj për hartimin e planeve të biznesit bujqësor. Ajo mori pjesë në punëtori ku u informua për skemat e granteve dhe mundësitë e financimit për gratë sipërmarrëse në zonat rurale. Gjithashtu, ndoqi demonstrime praktike në ferma dhe shkëmbeu përvoja me gra të tjera për mbarështimin e bagëtive. Këshillimi teknik individual e ndihmoi të identifikonte mundësi për zhvillimin e mëtejshëm të veprimtarisë së saj të prodhimit të bulmetit.Së bashku me familjen, Remzije drejton veprimtarinë sezonale të prodhimit të bulmetit. Ajo mbikëqyr prodhimin, shitjet dhe punët e përditshme për kujdesin ndaj kopesë dhe pritjen e vizitorëve që vijnë në Livadhet e Istogut/Istočke Livade. Njohuritë e fituara përmes projektit e ndihmuan të planifikonte më mirë përmirësimin e efikasitetit, ruajtjen e cilësisë së produkteve dhe investimet e ardhshme.Përmes projektit, Remzije aplikoi për një makinë mjelëse dhe një frigorifer për ruajtjen e produkteve të bulmetit në të ftohtë, me synimin për të përmirësuar kushtet e punës dhe për të forcuar prodhimin e saj. “Tani e kam më të lehtë ta përballoj punën”, thotë ajo. “Kaloj më pak kohë duke i bërë punët me dorë dhe kam më shumë kohë të përqendrohem te cilësia e produkteve tona.”Me një plan biznesi dhe qasje në mjete që i kursejnë kohë, Remzije shpreson të vazhdojë të përmirësojë prodhimin, të ruajë cilësinë e produkteve dhe të zgjerojë rrethin e blerësve.“Dua ta zhvilloj veprimtarinë time hap pas hapi”, thotë ajo. “Synimi im është të arrij te më shumë blerës, duke ruajtur cilësinë dhe traditat që i bëjnë të veçanta produktet tona. Dua që kjo punë të vazhdojë ta mbështesë familjen time dhe të jetë një bazë mbi të cilën mund të ndërtojnë brezat e ardhshëm.”“Gratë kanë rol jetik në bujqësi dhe në jetesën e familjeve në zonat rurale”, thotë Armanda Jahja, menaxhere e programit të FAO-s në nivel lokal. “Përmes këtij projekti, synuam t’u ofronim grave fermere mjete praktike dhe mundësi që mund t’i ndihmojnë të zhvillojnë veprimtaritë e tyre, të përmirësojnë prodhimin dhe të rrisin pjesëmarrjen e tyre ekonomike në komunitetet rurale.”Remzije hedh vështrimin mbi kullotat malore ku ka kaluar dhjetë vitet e fundit duke zhvilluar veprimtarinë e saj.“Njerëzit shpesh shohin produktet, por pas çdo cope djathi ka një histori, një familje dhe shumë përkushtim”, thotë Remzije. “Për ne, këto male nuk janë vetëm vend pune. Ato janë pjesë e asaj që jemi.”Edhe pse Remzije e ka lehtësuar ngarkesën e punës dhe ka përmirësuar mundësitë për zhvillimin e veprimtarisë së saj, historia e saj nxjerr në pah nevojën e vazhdueshme për mbështetje institucionale, për të përmirësuar kuadrin e politikave dhe për të fuqizuar gratë fermere. Kjo storje është pjesë e një serie që vlerëson gratë fermere në mbarë botën: nga prodhueset, peshkataret dhe gratë blegtore, te tregtaret, shkencëtaret e bujqësisë dhe sipërmarrëset rurale. Viti Ndërkombëtar i Gruas Fermere 2026 njeh kontributin e tyre thelbësor në sigurinë ushqimore, mirëqenien ekonomike, përmirësimin e ushqyerjes dhe të mjeteve të jetesës, pavarësisht ngarkesës më të madhe të punës, kushteve më pak të favorshme të punës dhe qasjes së pabarabartë në burime. Ai bën thirrje për veprim të përbashkët dhe investime për të fuqizuar gratë, në gjithë larminë e tyre, dhe për të ndërtuar një sistem agroushqimor më të drejtë, më gjithëpërfshirës dhe më të qëndrueshëm për të gjithë.Shkruar nga Arbana Mjekiqi, FAO
